Waterschap werkt aan droogtestrategie


Tijd voor onderzoek na twee extreem droge zomers

2019 had een mooie, behoorlijk droge zomer. In sommige delen van het land zorgde dat voor problemen, omdat het grondwaterpeil in de winter niet genoeg hersteld was na de extreem droge zomer van 2018. Een probleem waar we in de polder weinig last van hebben.

“Maar die zomer van 2018 leidde wel tot wat zorgen,” vertelt Rob Nieuwenhuis van Waterschap Zuiderzeeland. “Als het grondwater zakt, kan de bodem gaan dalen. Dat zou tot verzakkingen kunnen leiden, ook in stedelijk gebied. Bovendien is een deel van de natuur en de landbouw in de Noordoostpolder afhankelijk van de inlaat van IJsselmeerwater. En we kwamen bijna op een punt dat we die hoeveelheid moesten gaan beperken.” Zover kwam het gelukkig net niet. Het waterschap had wel een crisisteam geactiveerd dat de situatie nauwlettend in de gaten hield. “Als het waterschap bijvoorbeeld zou moeten besluiten dat boeren niet meer mogen beregenen, dan moet je daar ook snel en duidelijk over communiceren.” Hoewel de zomer van 2019 dus wederom droog was, was een crisisorganisatie absoluut niet nodig. “Dat is het voordeel van het wonen en werken in een lage polder. Het water stroomt gewoon onze kant op, dus de grondwaterstanden waren in de winter weer volledig hersteld.”


Risico’s in kaart brengen

“Omdat we naar verwachting vaker flink droge zomers gaan krijgen, zijn we nu de risico’s die daarbij komen kijken, in kaart aan het brengen. Dat is de eerste stap van onze droogtestrategie. We hebben gekeken naar hoe kwetsbaar we nu eigenlijk zijn als het gaat om droogte. Als gezegd valt dat in Flevoland in vergelijking met andere provincies mee. Maar onkwetsbaar zijn we natuurlijk niet. Dat hebben we vorige zomer echt kunnen merken. Het wonen in een polder heeft niet alleen maar voordelen tijdens de droogte; we kunnen hier namelijk te maken krijgen met verzilting. Onder het zoete grondwater zit immers zout water. We hebben in 2018 al enkele meldingen gekregen van boeren die zout water omhoog trokken. Daar kun je je gewassen natuurlijk niet mee sproeien. Nu is het zaak om te kijken hoe groot het probleem daadwerkelijk is. En natuurlijk minstens zo belangrijk; we gaan onderzoeken wat we er tegen kunnen doen.”


“Op dit moment hoeven agrariërs enkel een melding te doen als ze gebruik maken van grondwater voor hun land. Als verzilting een serieus probleem dreigt te worden, zou je met vergunningen kunnen gaan werken. Dan kun je een beperking opleggen op plekken waar de kans op verzilting groot is. Maar voor je met zulke regels komt, moet je uiteraard zeker weten of we een probleem hebben. Mocht het ooit zover komen, dan hebben we het geluk dat bijna overal ook oppervlaktewater beschikbaar is voor het beregenen van de gewassen.”


Nieuwe drainagesystemen

Gaat het om verzilting, dan is de oplossing dus mogelijk te vinden in regels. Gaat het over bodemdaling, dan zijn er waarschijnlijk andere oplossingen nodig. Nieuwenhuis: “We zijn op dit moment op twee locaties met proeven bezig. Normaal gesproken gebruiken boeren drainagesystemen om water zo snel mogelijk van hun land weg te voeren. Maar bij deze proef gebruiken we de systemen ook andersom: we brengen water naar het land, waardoor het grondwater op peil blijft.” Als de proef succesvol is, zouden zulke systemen op meerdere plekken ingezet kunnen worden.


Tuinen vergroenen

Almeerders kunnen zelf ook een steentje bijdragen. Of juist weghalen, zoals in het kader van Almere in Bloei al grootscheeps gebeurt. “We zijn gewend om water in de stad zo snel mogelijk af te willen voeren naar het riool. Maar als je het naar lager gelegen gebieden leidt waar het langzaam in de grond kan zakken, blijft het grondwater beter op peil. Inwoners van de stad kunnen hier inderdaad ook zelf aan bijdragen, door zo min mogelijk stenen in hun tuin te leggen.” Zo werken we samen aan een stad én provincie die goed bestand is tegen de klimaatveranderingen.

"Nu is het zaak om te kijken hoe groot het probleem is. En natuurlijk minstens zo belangrijk; we gaan onderzoeken wat we kunnen doen."