Deze orchidee is een van de Big Five van Almere


De rietorchis houdt van natte voeten

Denk je aan een orchidee, dan zie je hoogstwaarschijnlijk de tropische soorten voor je die populair zijn in tuincentra. Maar de rietorchis, een van de Big Five van Almere, is ook een orchidee. Subtieler en minstens zo mooi. En ze bloeit gewoon op onze oevers.

In vergelijking met veel tropische orchideeën is de rietorchis klein, al zijn de varianten in Almere relatief groot, zo tussen de twintig en zestig centimeter. Annemieke Eggenhuizen, ecoloog bij de gemeente Almere, vertelt dat de plant van natte voeten houdt én van een kalkrijke bodem: “Daarom doet ze het zo goed in Almere. Er zitten namelijk nog steeds schelpjes in onze bodem. Een erfenis van de zee, die hier vroeger stroomde.”

Beschermd

“De rietorchis was een beschermde plantensoort in de Flora- en fauna-wet. In Almere Poort dook de plant ook op in opgespoten braakliggende terreinen. We hoefden de bouw er niet stil om te leggen, maar we hebben de rietorchideeën toen verplaatst naar verschillende locaties, zoals een archeologische vindplaats: een plek waar vliegtuig- of bootresten zijn gevonden. Daar mag dan niet worden gebouwd. Het was mooi te zien dat de plant het er goed deed. Sinds de komst van de Wet natuurbescherming in 2017 behoort de rietorchis niet officieel meer tot de beschermde plantensoorten. Dat betekent niet dat we er minder voorzichtig mee om moeten gaan. Hoe mooi ze ook is, ze hoort op de oevers te staan en niet in een vaas. Daar doet ze het overigens ook helemaal niet goed in. Het is ook niet de bedoeling ze uit te graven. Dat gebeurde een tijdlang wel, ook toen ze wel een beschermde soort was. We hangen daarom niet graag aan de grote klok waar je ze kunt vinden. Wel kun je er natuurlijk prachtige foto’s van maken, als je ze ergens ziet staan. Dan is het wel zaak goed uit te kijken waar je je voeten neerzet natuurlijk. Voor je het weet heb je een bloem of een diertje vertrapt.”

Natuurvriendelijke oevers

“De reden dat we de plant hebben uitgekozen als een van de Big Five is omdat ze symbool staan voor de natuurvriendelijke oevers die we in Almere hebben aangelegd. Dat zijn geleidelijke overgangen van water naar land, die goed zijn voor de biodiversiteit.” De plant is uit zichzelf naar Almere toe gekomen en doet het ook goed hier, hoewel ze kritisch is op haar standplaats. Eggenhuizen: “Je ziet de mooie paarse pluimen vaak in de buurt van riet. Ze houden van dezelfde natte omgeving. Op zich is dat geen probleem, maar riet groeit soms zo hard en dicht op elkaar dat de rietorchis het onderspit delft. En daar kunnen we heel weinig tegen doen. Als je het riet zou gaan maaien, maai je de rietorchis immers mee.” Schimmels

“Het zaad van de rietorchis is bijzonder klein. Normaal gesproken bevat een zaadje veel reservevoedsel, maar dat heeft deze plant niet. Omdat het zaadje zo klein is, zorgt de wind voor verspreiding. Alleen gaat de plant pas groeien als het zaadje op een plek terecht komt, waar ook voedsel is. En dat voedsel haalt ze met hulp van een schimmel uit de omgeving. Als ze op een plek terecht komt, waar die schimmel het goed doet, bloeit de rietorchis op.”

De rietorchis doet het zo goed in Almere, omdat er nog steeds schelpjes in onze bodem zitten. Een erfenis van de zee, die hier vroeger stroomde.