Aan de slag met Big brown data


Ontlasting discrimineert niet

"Iedereen gaat naar de wc en dat levert interessante informatie op. We noemen dat ook wel Big Brown data." Een nogal plastische aanduiding. Aan het woord zijn collega’s Ruurd Maasdam en Martijn Jansen van Waterschap Zuiderzeeland, die die term overigens niet hebben bedacht.

"Dat er van alles af te lezen is uit onze ontlasting is niet nieuw. Er wordt al onderzoek gedaan naar medicijnresten in urine en ontlasting, om maar iets te noemen.’ Dat het Covid-19 virus eerder zichtbaar is in de ontlasting dan in neus en mond, was reden voor het RIVM graag monsters te ontvangen van alle waterschappen. Zo kunnen ze analyseren hoe het gaat met de verspreiding van het virus. In een crisis kunnen dingen snel gaan, dus eind maart 2020 kwam het eerste verzoek om monsters al binnen.

Niet inhoudelijk betrokken

Ruurd en Martijn willen benadrukken dat het waterschap niet inhoudelijk betrokken is bij het onderzoek. "Het RIVM heeft een informatiebehoefte en wij kunnen die informatie leveren. Wij geven door om hoeveel debiet, oftewel afvalwater in kuubs het gaat. Dan kan het RIVM uitrekenen hoeveel virusdeeltjes dat per 100.000 inwoners zijn. Op basis daarvan kunnen ze inschatten hoe snel de cijfers omhoog zullen gaan. Die informatie is overigens allemaal openbaar en op de site van het RIVM te vinden."

Spannend

In het begin was dat bemonsteren uitermate spannend. ‘We wisten rond die tijd natuurlijk nog maar heel weinig. We hadden geen idee hoe schadelijk het virus in die ontlasting nog kon zijn. Natuurlijk maken we altijd gebruik van beschermingsmiddelen als we monsters nemen, maar in dit geval kwamen daar nog wel wat extra middelen bij, zoals adembescherming. Je neemt toch het zekere voor het onzekere voor je collega’s.’

Opschalen

In de loop van de tijd is de frequentie steeds opgehoogd. Ze begonnen met een keer in de week bij een aantal waterschappen, nu zitten ze op drie keer per week bij alle waterschappen. Daardoor ontstaat er een steeds vollediger beeld. "Je zou je kunnen voorstellen dat als steeds meer mensen gevaccineerd zijn, de testbereidheid afneemt. Maar iedereen gaat wel naar het toilet. En ontlasting discrimineert niet. Als er in een bepaalde stad geen Covid-19 meer in het rioolwater zit, zou je bijvoorbeeld minder teststraten open hoeven te houden daar. Het zou interessant kunnen zijn om daarin te investeren. In stappen gaan we naar zeven dagen in de week monsteren en meten. Dat kunnen wij en het RIVM er niet zomaar bij doen, daarom gaan we meer mensen aantrekken." Hoe het zich gaat ontwikkelen is dus nog even de vraag, maar feit is dat we meer af kunnen lezen uit onze poep dan je vermoedelijk zou denken.

"We kunnen meer uit onze poep aflezen, dan je vermoedelijk denkt."

Een bemonsteringskast